User Tools

Site Tools


0501020181029-y-n-th-y-n-la-gi

Yên Thọ là một xã thuộc huyện Ý Yên, Nam Định, Việt Nam.

Xã nằm về phía Tây bắc huyện Ý Yên, địa giới hành chính với các xã Yên Thành, Yên Nghĩa, Yên Phương của huyện Ý Yên; và các xã Thanh Hải, Thanh Nguyên của huyện Thanh Liêm (Hà Nam). Phía Tây nam xã giáp dòng sông Đáy, bên kia sông là đất Ninh Bình.

Xã được phân thành các thôn (làng) như: Bình Hạ, Bình Thượng, Thọ Cách, Đanh Trại, Đông Hưng và Thanh Bình (Kinh Thanh).

Trục Quốc lộ 57 (nay là Tỉnh lộ 485) đi qua địa bàn xã và cách quốc lộ 1A khoảng 1 km về phía tây, cách Cầu Khuốt (cầu Đoan Vĩ) khoảng 3 km.

  • Cống Kinh Ma
  • Thành Cổ Lộng thời thuộc Minh (Thành Cổ Lộng hay còn gọi là Thành Cách do nằm trên 3 thôn làng Bình Cách Hạ (Bình Hạ), Bình Cách Thượng (Bình Thượng) và Thọ Cách, hiện nay còn lại di tích móng Thành).
  • Chùa Côn Long (Bình Hạ), có tượng phật bằng đồng nặng 2 tấn, cao 2 mét.
  • Đình làng Bình Hạ
  • Thôn Thọ Cách xã Yên Thọ huyện Ý Yên hiện có Đình làng thờ Gia tộc Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Đình được lập đến nay đã hơn 150 năm. Hiện tại Làng còn lưu trữ được :
  • - Sắc phong của Vua Thành Thái Ngày 18 tháng 11 Thành Thái năm thứ 1. ( 1889 )
  • - Sắc phong của Vua Duy Tân Ngày 11 tháng 8 Duy Tân năm thứ 3. ( 1909 )
  • -- Săc phong của vua Khải Định Ngày 25 tháng 7 Khải Định năm thứ 7. ( 1922 )
  • - Săc phong của Vua Khải Định Ngày 25 tháng 7 Khải Định năm thứ 9. ( 1924 )
  • THÀNH CỔ LỘNG

Thành Cổ Lộng là một tòa thành nhỏ có từ thời Trần ( gọi là Bảo ) có quân lính nắm giữ nhằm án ngữ đường Thiên lý Bắc Nam; kiểm soát  con đường thủy theo sông Hát ( Sông Đáy ) từ Thăng Long ra biển.Năm Ất Dậu (1405) Hoàng đế nhà Minh là Chu Lệ - Minh Thành Tổ, lấy chiêu bài “Phù Trần diệt Hồ”, sai Chu Năng, Trương Phụ và Mộc Thạnh, Lý Bân, Trần Húc thống lĩnh 20 vạn quân chia làm 2 đạo sang đánh Đại Việt. Sau khi bắt cha con Hồ Quý Ly (tháng 6 Đinh Hợi 1407) đưa về Bắc quốc, Trương Phụ chia nước ta thành 17 phủ, 5 châu bổ nhiệm quan cai trị.

Để dễ bề kiểm soát Đại Việt, năm Đinh Hợi, 1407 tướng Minh là Mộc Thạnh sai lấy đất ở núi Thiên Kiệu (tên Nôm là núi Bô) và phá tháp Chương Sơn (xây từ đời Lý) đem về mở rộng  thành Cổ Lộng ở vị trí xung yếu. Do tầm quan trọng như vậy nên thành được quân Minh xây rộng hơn một trăm mẫu, trong có lũy cao, ngoài là hào sâu, rất kiên cố: đắp bằng đất cao 7 thước 3 tấc, có 8 cửa đặt tên theo bát quái, chu vi 200 trượng 8 thước 8 tấc; xung quanh hào rộng 4 trượng, sâu hơn 6 thước.

Thành nằm bên bờ sông Đáy, giữa cánh đồng làng Cách (tên nôm của ba làng Bình Cách Thượng, Bình Cách Hạ và Thọ Cách thuộc xã Yên Thọ , nay thuộc địa phận Ý Yên, Nam Định), kề đường Thiên lý. Đây là Thủ phủ của Kiến Bình đồng thời là doanh sở của Giao Châu hậu vệ, thuận cho việc kiểm soát giao thông thủy, bộ giữa Đông Đô (Hà Nội) và Tây Đô (Thanh Hóa). Đông thời do là vùng tụ hội của nhiều dòng chảy về sông Đáy như sông Nguyệt Đức, Hoàng Long, Sinh Quyết, tạo thành một loạt ngã ba sông hiểm yếu như Gián Khẩu, Đồng Định, Non Nước dẫn đi nhiều ngả lên phía Ninh Bình, Hà Nam lại nằm giữa một vùng chiêm trũng của Nam Định xen lẫn đồi núi bao bọc, khiến cho Cổ Lộng trở thành căn cứ quân thủy. Đây từng là nơi cố thủ của Mộc Thạnh khi thua trận ở Bô Cô trước sự tấn công của Giản Định đế Trần Ngỗi.

400 năm sau  Lê Quý Đôn thời Hậu Lê đi qua vùng Ý Yên - Phong Doanh, thấy nông dân nhặt được những thanh gươm cũ của quân Minh, lại thấy thành Cổ Lộng hoang tàn đổ nát, tức cảnh làm bài thơ[9]:

Cổ Lộng thành

Vạn vật suy di tứ bách thu

Qua đằng đậu mạn phóng xuân nhu

Bích ba dĩ tẩy Trần vương hận

Thanh thảo nan già Mộc Thạnh tu

Hoàng độc vũ dư canh cổ kiếm

Hàn cầm nguyệt hạ táo tàn lâu

Phong cương hà sự cân khai thác?

Nghiêu Thuấn đương niên chỉ cửu châu

Dịch thơ :

Thành Cổ Lộng

Bốn trăm năm thành đổ lũy hoang

Cỏ chèn dưa đậu buổi xuân sang

Trần Vương[10] sóng biếc vơi buồn hận

Mộc Thạnh cây xanh cứ bẽ bàng

Ruộng cũ gươm han trồi mưa nặng

Đài xưa chim lạnh hót trăng tàn

Biên cương há phải khuếch trương rộng

Chín châu Nghiêu Thuấn đủ khang trang

Đặc Biệt của Đình làng Thọ cách Chỉ thờ Gia tộc Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuẩn. Đình làng không thờ Thành hoàng. Quanh khu vực Ninh Bình, Hà Nam và các huyện Vụ Bản, Mỹ Lôc ... thuộc Nam Định không có đặc điểm này. Hàng năm cứ đến 20 tháng Tám âm lịch nhân dân cả xã về đây lẽ hội để tưởng nhớ công ơn của Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn[sửa | sửa mã nguồn]

0501020181029-y-n-th-y-n-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:08 (external edit)